Laktik asit nedir? Nerelerde kullanılır;
Laktik asit nedir? Nerelerde kullanılır
Laktik asit tanımı - Laktik asit özellikleri - Laktik asit kullanım alanları - Laktik asit bulunduran ürünler hakkında



Laktik asit, 1780 yılında İsviçreli bir kimyager olan Carl Wilhelm Scheele tarafından keşfedilen, formülü CH3CHOH-COOH ve kimyasal adı alfa hidroksipropanoyik asit olan, bir organik hidroksi asittir. 1881'de ticari olarak büyük ölçüde ekşimiş sütten elde edildi; bu yüzden süt asiti de denir.


Her insanın vücudunda oluşan tabii bir organik bileşiktir, kas, kan ve vücudun değişik organlarında bulunur.


E 270 kodu ile tanımlanır ve renksiz, hafif sarımsı, şurup kıvamında bir sıvıdır. Laktat ile aynı anlamda kullanılır, laktat, laktik asidin sodyum (Na) ve potasyum (K) tuzudur.


Laktik asidin temel kaynağı, glikojen olarak adlandırılan, karbonhidrat yıkımı sonucu oluşan bir yan üründür. Anaerobik glikoliz sonucu pirüvat üretildiği zaman kas hücresi onu aerobik olarak enerji üretimine katmayı dener. Şayet, kas hücresi üretilen tüm pirüvatı kullanma kapasitesine (aerobik olarak) sahip değilse, pirüvat laktata dönüşür.


Kimyasal Özellikleri

Kimyasal adı 2-hidroksipropanoyik asittir. Kimyasal formülü C3H6O3'tür. Hem alkol, hem asit özelliği gösterir.


Moleküler ağırlığı 90.08 g/ml'dir. Yoğunluğu yaklaşık 1,2 g/cm3'tür. pH’ı 25oC’de 2’nin altındadır.


Erime noktası 18oC'dir. Kaynama noktası oluşturduğu çözeltinin derişimine bağlı olarak değişmektedir (110oC-130oC).



Molekülde hidroksi grubuyla birlikte, karboksi grubu da yer alır ve birlikte alfa hidroksi asit olusturur. Çözeltide asidik gruptan bir proton kaybeder ve laktat iyonunu (CH3CH(OH)COO−) oluşturur. Bu iyon suda ve etanolde kolaylıkla çözünebilir ve hidroskopiktir.


Laktik asit kiraldir yani asimetrik karbon atomuna sahiptir ve bundan dolayı çözeltisi optikçe aktiftir. İki optik izomeri vardır. Biri D-(-)-laktik asit, (Dekstrorotari) olan, sarkolaktik asit, kasların işleyişi sonrasında glikojen yakılmasından dolayı elde edilir. Diğeri ise L-(+)-laktik asit (Levotari). L-(+)-laktik asit biyolojik olarak çok önemli bir izomerdir. L-laktat hayvanlarda egzersiz ve metabolizma sırasında pirüvattan fermantasyon sonucu LDH enziminin yardımıyla elde edilir.

Laktik asit fermantasyonu Lactobacillus bakterileri tarafından gerçekleştirilir. Bu bakteriler ağızda, ürettikleri asitle diş kaybına sebep olurlar.


Laktik Asit Bulunduran Ürünler

Laktik asit başlı başına ekşi süt ürünlerinin tümünde mevcuttur. Örneğin yoğurt, ayran, kefir ve bazı peynirler... Ayrıca şarapta bulunur. Hayvan metabolizması ürettiği için hayvan organlarında bulunur. Ayrıca birçok bitkide de bulunmaktadır. Örneğin peygamber çiçeği, afyon, vb.


Laktik Asit Elde Etme Yöntemleri

Laktik asit doğal kaynaklardan el de edildiği gibi, suni yollardan organik yöntemlerle de elde edilebilir:


1. Sentetik olarak karbon monoksit ve asetaldehitin basınç altında reaksiyonu sonucu

2. Siyanür asidin asetaldehite etki etmesi sonucu

Sentetik laktik asit pahalı olduğu için, genellikle doğal kaynaklardan yani karbonhidratlardan elde edilir: Nişasta, melas ve kesilmiş sütte bulunan şeker ortama sıcak baz konularak, nötrleştirerek, laktik asite dönüştürülebilir. Ortama sıcak baz konulmasının nedeni, asidik ortamda laktik asit oluşturmak için fermantasyon yapacak bakterilerin ölmesidir. Kalsiyum karbonat bunun için uygun bir bazdır. İşlem sonucu çıkan ürün kalsiyum laktattır. Çıkan bu ürünü sülfürik asitle tepkımeye soktuğumuzda kalsiyum sülfat tuzu oluşacak, çökecek ve bununla birlikte serbest laktik asit de meydana gelecektir. Elde edilen ham ürün çözücülerle, buhar distilasyonu ile esterleştirilir, hidroliz edilerek saflaştırılır.


Kullanım Alanları

Sentetik laktik asit, gıda işleme ve gazlı içeceklerde aroma maddesi ve koruyucu olarak kullanılmaktadır.

Turşularda ve diğer uygulamalarda asetik asitle birlikte kullanılan laktik asit, mikrobiyel stabiliteyi artırırken ılımlı bir aroma vermektedir.

Laktik asit, süt sektöründe asitliği ayarlamak amacıyla kullanılır. Asitliği düşük olan sütlerin asitliğini yükseltmek amacıyla ve özellikle de sütten elde edilen doğal bir asit olduğundan, süt sektöründe en çok tercih edilen asit düzenleyicidir.

Laktik asit ve asetik asit kombinasyonlarının, salata ve soslar için de etkili bir koruyucu olduğu belirlenmiştir.


Bira ve şarapların mikrobiyel stabilite için asidifikasyonu da laktik asitin önemli bir fonksiyonu olup, laktik asit bu ürünlerdeki asit indirgeyen bakterilerden etkilenmektedir.


Laktik asitin toz formu ise, şekerleme yapımında kendine oldukça geniş yer bulmaktadır. Zira şekerlemelerde, kullanılan aromanın cinsine bağlı olmakla beraber hissedilen meyve tadını arttırıcı ve ağızda daha ferah bir tat bırakıcı etkisi vardır.


Laktik asit, eczacılıkta, damla veya şurup şeklinde kullanılır.

Sentetik laktik asit, bu sektörlerin dışında, ticari olarak deri tabaklanması ve yünlerin boyanmasında, plastik, solvent, mürekkep ve laklarda hammadde olarak ve sayısız kimyasal proseste katalizör olarak görev yapmaktadır.

Laktik asidin L formu inşaat sanayinde betonun asitlik derecesini ayarlamada sitrik asite göre daha düzenlidir ve uzun süreli etki göstermektedir.



Saklanması

İyi kapatılmış kaplarda serin ve kuru bir şekilde muhafaza edilmesi gerekmektedir.